kim, w tej subtelnej fantazji z powagi i marzeń, z rzeźby i gazy, na ciosowym kamieniu wyżłobionej — obraz Zbawiciela, w którego niebiańskich rysach uidealizowana rodzinna, północna piękność męskiego naszego typu... Dźwięczą dzwony strojne wysoko, brzmią organy, odprawia się ofiara — przez kolorowane szkła słoneczko tuła się mrocznie i smętnie po ścianach szaropiaskowej barwy, uwydatnia wiejską gromadkę zebraną na niedzielne nabożeństwo. Naprzeciw zakrystii, w kolatorskiej ławce, wyrzeźbionej jak pieścidełko, klęczy wysmukła kobieta jasnych włosów i modli się gorąco — przy niej drzemie i otwiera oczy, otwiera oczy i drzemie kolator wąsaty... ,,i nie starczy stu tysięcy nawet na taki drobiazg, chcąc go wykonać jak się należy" — pomyślał nagle Paweł i rzucił ołówek patrząc na plantę, przecięcie i podstawy budowli, które niedawno nakreślił, a teraz fantazjował tylko zewnętrzne i wewnętrzne dekoracje, tak szybko — jak muzyk improwizujący albo poeta w złotej chwili natchnienia! O! bo i tu świecił tenże sam ogień święty popędu artystycznego, tylko że nieszczęśliwy ołówek rozwijał jeszcze powolniej myśli na gładkim, rysunkowym papierze niż pióro uroki poetycznych uniesień lub klawisze — muzycznych. Tyle pomysłów najrozmaitszych, a zdaje się od razu w całość i wszystkie szczegóły harmonijne bogatych, stawało mu się widomie w wyobraźni, że niełatwo było wybrać taki, co by najwłaściwiej dał zastosować się do warunków zadania.
Znając i przypominając sobie każdy zakątek w Gierzejach, gdzie to ongi zaczaił się przez całą noc w zwaliskach zameczku wyczekując stracha — umyślił usadowić boży domek na wzgórzu, między folwarkiem a lasem. Miejsce to, dostatecznie nad poziom wioski wzniesione, nader szczęśliwie było wybrane. Zrów-